Yabancı Otlar ve Direnç

1. Yabancı ot nedir?
Basit bir tanımla insanoğlunun istemediği yerde yetişen, yararından çok zararı olan bitkiler yabancı ot olarak adlandırılır.

2. Dayanıklılık nedir?
Genel anlamda canlıların, kimyasal maddelerin fitotoksik etkilerine, karşı koyabilme kabiliyetidir. Doğal olarak yabancı otların bünyelerinde bulunan dayanıklılık genleri sayesinde kullanılan herbisitlere karşı geliştirdikleri savunma mekanizmasıdır.

3. Yabancı ot direnci nedir?
Yabancı ot populasyonu içinde, doğal olarak bulunan bazı biyotiplerinin, normal şartlar altında bu yabancı ot populasyonunu etkili bir şekilde kontrol eden herbisit uygulamalarına rağmen yaşamlarına devamını sağlıyan kalıtsal ve doğal olarak meydana gelen olaydır.

4. Yabancı ot direnci nasıl oluşur?
Aşırı herbisit uygulamaları sonucu, hassas olan türlerin popülasyonunun azalması ve buna karşın doğada zaten var olan dayanıklı biyotiplerin rekabet koşullarının da azalması sonucunda zaman içerisinde seleksiyon yoluyla ekim alanlarına hakim olmasıyla oluşur. Diğer bir şekli de, mutasyonlarla oluşan dayanıklılıktır.



5. Herbisitler nasıl sınıflandırılır?
Uygulama şekillerine ve etki şekillerine göre sınıflandırılırlar.

a. Uygulama şekillerine göre 3 gruba ayrılırlar:

  • Ekim öncesi uygulanan herbistler (pre-sowing): Kültür bitkisinin ekiminden önce uygulanırlar.
  • Çıkış öncesi uygulanan herbisitler (pre-emergence): Kültür bitkisinin ekiminden sonra, kültür bitkisi çimlenmeden önce uygulanır.
  • Çıkış sonrası uygulanan herbisitler (post-emergence): Kültür bitkisi çimlenip çıktıktan sonra uygulanır.

b. Etki şekillerine göre;
  • Herbisitlerin etki şekillerine göre sınıflandırılması ve dayanıklılık yönetimi HRAC (Herbicide Resistance Action Committee) tarafından belirlenmiştir (http://www.hracglobal.com/). Herbisitler kontrol ettiği yabancı otların metabolizmalarında bir takım değişikliklere ve bozulmalara neden olurlar. Yabancı ot metabolizmasında etki ettiği alanlara göre herbisitler gruplara ayrılırlar. Örneğin fotosentezi yada fotosentezde herhangi bir olayı etkileyen herbisitler aynı grupta yer alırlar.

6. Dayanıklılık tipleri nelerdir?

1-Hareket bölgesi dayanıklılığı (İlacın bitki içerisindeki hareketi)
2-Metabolik bozunma
3-Herbisitin hareket bölgesinden uzaklaştırılması

Dayanıklılık şekilleri;
Tekli dayanıklılık; Sadece bir etken maddeye olan dirençtir.
Çapraz dayanıklılık; Aynı gruptan birden fazla etken maddeye olan direnç.
Çoklu dayanıklılık; Farklı herbisit gruplarına olan direnç.

7. Türkiye’deki dayanıklılık durumu?
İlk olarak 1998 yılından itibaren ülkemizde ACCase grubu herbisitlere karşı Yabani Yulaf ve 2001 yılında Tilki Kuyruğu yabancı otunda da aynı gruba karşı direnç gelişimi başlamıştır. Yine 2001 yılından itibaren ise ALS grubu herbisitlere karşı Yabani Hardal yabancı otunda direnç gelişimi tespit edilmiştir. Bugün çeltik alanlarınının en önemli yabancı otu Darıcan, hem ACCase hem de ALS grubu herbisitlere karşı dayanıklılık kazanmıştır. Yine buğday alanlarında Delice (Karaçim) yabancı otu hem FOB hem ALS grubu herbisitlere karşı dayanıklılık kazanmıştır.